Met zicht op de Kemmelberg gaan we net voor de Britse begraafplaats bij het binnenrijden van Kemmeldorp weer ‘onverhard’. Aan de ‘Polka’ rotonde (herkenbaar met de wielrenners-beelden) rijden eventjes rechtdoor om dan rechts een nieuwe onverharde ‘gravelstrook’ in te duiken. Parallel met het Warandebos. Bij nat weer wordt dit soms een modderstrook (vooral in de winter), maar indien droog is het een zalige passage alvorens de onvermijdelijke beklimming van de Kemmelberg op de kasseien aan te vatten. We dalen veilig af via de smalle en holle asfaltweg waar het even uitkijken is alvorens de Montebergstraat over te steken. De afdaling slingert zich naar beneden tussen de druivenvelden en ja, wij wippen links over de beek (brugje) om op onverharde aarde en de vele bomen (bos) naast ons parallel met de weg tot beneden te fietsen. Heel eventjes asfalt maar, want meteen links wacht een nieuwe gravel-klim. De weg Nieuwkerke – Kemmel dwarsen en over het veld (grasrijke plek) bereiken we de top van de ‘kam’.

Nu fietsen we over beton naar Wulvergem om bij het couleur locale café ‘A la Basseville’ ofwel even te stoppen? Of toch doorgaan rechts, eventjes maar want de smalle singletrack langs het riviertje nodigt uit om hierdoor te laveren. De ene Britse begraafplaats na de andere openbaart zich in dit stukje vroeger ‘slagveld’. We nemen de onverharde strook rechtdoor het veld naar een nieuwe ‘ridge’ of heuvelkam, gesitueerd bij de Rozenberg. Op naar de Plugstreets nu! We maken hiervoor een speciale lus van zowat 7 km op Ploegsteerts grondgebied. Passerend langs de Christmas Truce Memorial die aan het Kerstbestand van 1914 herinnert, zitten we in volle Gent-Wevelgem-modus nu.

Na die boeiende lus inclusief groet aan de Ploegsteert Memorial met de eeuwig wakende Britse Lions (ruim 11.000 namen van gesneuvelden zonder gekend graf) komen we terug aan het punt waar die lus begon. Nu rechtdoor en bergaf nog eventjes ‘Plugstreet-gravelen’. Weet je dat de hoeve links van de grote baan naar Mesen (beklimming aan 5-6 %) nog een ondergrondse nooit ontplofte mijnlading van zowat 30 ton herbergt? Dateert uit de Mijnenslag van 7 juni 1917. Hier over de Douve-beek zijn vooral Nieuw-Zeelandse soldaten na de al dan niet ontploffingen van zoveel mijnladingen rondom Mesen de aanval in getrokken. De Ierse Peace Tower herinnert dan weer aan het Ierse verhaal. Ingehuldigd na het officiële einde van de Troubles in Noord-Ierland betekent deze Vredestoren (zoals er zoveel in Ierland werden opgetrokken als vlucht-toren tegen invallende Vikingen destijds) ook een verzoeningssymbool tussen Ierse katholieken en protestanten.

We duiken bij de toren terug rechts het veld in om zo de Sint-Niklaas kerk van Mesen te bereiken. Deze heropgebouwde kerk herbergt diep in de kelder nog steeds de crypte van de Heilige Adela, gravin van Vlaanderen, prinses van Frankrijk. Een bijzondere dame met een heel bijzonder ‘christelijk’ en Maria-minded verhaal. Beklim trouwens ook maar eens de hoge torentrappen… Het uitzicht van op de kerk van Mesen is magnifiek, zeker bij helder weer. Wist je dat je zelfs de Mont-Saint-Aubert in Doornik en de Kluisberg in de Vlaamse Ardennen kunt ontwaren van hieruit? Ook de West- en Frans-Vlaamse ‘bergen’ zijn samen met de prachtige skyline van ‘middeleeuws’ Ieper mooi te herkennen. In het zuiden zie je Rijsel, maar ook de mijnterrils van de Noord-Franse steenkoolbekkens…

Na een groet aan de voetballende soldaten (Duitser en Engelsman) op de markt van Mesen en al of niet ook een bezoek aan het kleine maar boeiende WO I-museum voorbij dit monument-met-voetbal weet je ook wat Mesen met Adolf Hitler te maken heeft.

De schoorsteen van de oude steen- en dakpannenbakkerij van Mesen verraadt nog meer industrieel archeologisch erfgoed. Nu rijden we door een heerlijk open landschap naar Houthem, deelgemeente van Comines-Warneton, ooit West-Vlaanderen nu Henegouwen. En komen we via een stukje oude vaart Ieper-Komen stilaan aan een welverdiende drinkstop… Zandvoorde en zijn Lustigen Boer zijn moeilijk te weerstaan. Je stopt sowieso al eventjes bij de beklimming ernaartoe. Want daar links, ligt – ooit perfect verscholen voor de geallieerden die van niets wisten, een Duitse Commandobunker uit 1916. Gratis te bezoeken en toch wel beklemmend die sfeer daar binnen. Onze gids vertelt je er alles over natuurlijk.

Klimmend naar de top van de helling waar de dorpskom van Zandvoorde begint vinden we links nog een zeer merkwaardig klein Memorial ter ere van de Cavalerie. In  WO I werd aanvankelijk nog sterk geloofd in de alles beslissende kracht van de cavalerie, ruiters te paard… Wie de film War Horse heeft gezien, kreeg daar een andere kijk op. En ook de generaals moesten in 1914-18 tegen beter weten in leren inzien dat massale aanvallen van de ruiterij kansloos waren tegen het mitrailleurvuur van de vijand. Uw gids vertelt je ongetwijfeld het verhaal van de laatste ‘gewonnen’ slag tussen twee cavalerie-legers… Vond plaats in België, maar niet hier in Flanders Fields…

Maar het cafeetje en zijn lekkere ‘picon maison’ wacht en net ervoor ontdek je zowaar nog een bijzondere figuur die iets met Zandvoorde te maken heeft: de wereldberoemde liedjesdichter Jacques Brel wiens grootvader en vader van Zandvoorde waren. Plakkaat op de deurgevel vermeldt ‘Romain Brel’ leefde hier, vader van Jaques. En hun beidere sterfdata…

Het oergezellige volkscafé van herbergier en vroegere eveneens ‘bakkertje’ Patrick Dehem oefent op iedere voorbijganger een bijzondere aantrekkingskracht uit. Eenmaal binnen ontdek je de speciale charme van dit ‘praatcafé’. Bekijk op het dorpsplein de muurschilderij ter ere van Jacques Brel en ja, ga gelijk ook nog een pint of cola pakken bij Café Edelweiss, kwestie van alle middenstanders in Zandvoorde iets te gunnen.

Terug de fiets op bereiken we de prachtige Gasthuisbossen en kronkelen we nog wat rond langs zowel asfaltweggetjes als onverharde bos- en gravelpaden. Waar de route ook passeert, overal word je hier door de natuur overweldigd. Ook hier zal jouw gids een bijzondere anecdote over wielrenners en vroegere rugbyspelers vertellen.

Om dan stilaan Hill 60 te bereiken, gelegen op het Zwarteleen, gehucht van Zillebeke. Hill 60 en de over de spoorwegbrug geleden mijnkrater van de Caterpillar vormen een onlosmakelijk met Wereldoorlog I verbonden rode draad. Hill or Hell, want het moet een ware hel geweest zijn voor de soldaten…

Eenmaal de Komenseweg overstoken komen we in de laatste topgravelzone van de dag. Doorheen provinciaal domein De Palingbeek passeren we het Niemandsland ‘the Bluff’ en gravelen we op pure assetroken richting AstroLab, een nachtelijk sterrenkijkersmekka. En dan volgt een laatste klimmetje naar de Verbrande Molen om finaal af te dalen tot Larch Wood (Railway Cutting) cemetery (van waar de mijnen op Hill 60 tot ontploffing werden gebracht door de Australische held, Oliver Woodward). Langs dit dubbele betonspoor (of in het gras binnenin) komen we in Zillebeke dorp, waar de terugtocht via de idyllische Zillebeke Vijver naar Ieper en zijn wereldberoemde Menenpoort wordt aangevat.

Geniet na van een lekker drankje of versnapering in onze fietsbar, in het historisch centrum van Ieper!